W semestrze zimowym roku akademickiego 2025/2026 studenci kierunku Architektura, w ramach przedmiotu Planowanie Przestrzenne, realizowanego w Katedrze Urbanistyki i Architektury Politechniki Rzeszowskiej, podjęli próbę odpowiedzi na te pytania.
Projekt, realizowany we współpracy z Towarzystwem Urbanistów Polskich – Oddział Rzeszów, koncentrował się na diagnozie przestrzeni wymagających interwencji projektowej wzdłuż osi kompozycyjnej rzeszowskiego Śródmieścia. Jego celem było pogłębienie wiedzy z zakresu planowania przestrzennego, ze szczególnym uwzględnieniem partycypacji społecznej i współpracy z ekspertami.
Opis badań
Studenci analizowali pejzaż Rzeszowa, wykorzystując metodę sekwencji widokowych (serial vision) Gordona Cullena, która traktuje miasto jako ciąg zmieniających się obrazów i doświadczeń wizualnych, odkrywanych podczas przemieszczania się w przestrzeni.
Ważnym elementem projektu były badania ankietowe, dzięki którym mieszkańcy mogli wyrazić opinie na temat jakości i funkcjonalności analizowanych miejsc. Każda grupa przeprowadziła około 50 wywiadów, co w skali całego przedsięwzięcia dało łącznie około 1700 zebranych opinii!
Zebrane odpowiedzi posłużyły do opracowania analiz, wykresów, wniosków i map myśli. Na ich podstawie, łącząc głos mieszkańców z wiedzą zdobytą podczas studiów, studenci przygotowali propozycje przekształceń wybranych fragmentów miasta.
Wykorzystane narzędzia
Ciekawym elementem procesu było wykorzystanie narzędzi sztucznej inteligencji (AI) do przekształcenia dokumentacji fotograficznej w wizualizacje koncepcyjne. Pozwoliło to odwrócić tradycyjną kolejność projektowania – punktem wyjścia stały się obrazy przyszłej przestrzeni, które zazwyczaj stanowią końcowy efekt prac projektowych.
Konsultacje
Ważnym elementem zajęć były konsultacje eksperckie, podczas których studenci mogli skonfrontować swoje obserwacje i pomysły z doświadczeniem osób zawodowo związanych z architekturą, urbanistyką, planowaniem przestrzennym i ochroną zabytków oraz przedstawicieli władz miasta.
W konsultacjach uczestniczyli:
- Dariusz Urbanik – Pełnomocnik Koordynator ds. Inwestycji Urzędu Miasta Rzeszowa;
- Wacław Matłok – Prezes Stowarzyszenia Architektów RP Oddział Rzeszów (SARP Oddział Rzeszów), członek Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej oraz Towarzystwa Urbanistów Polskich;
- Andrzej Depa – architekt, członek Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej oraz Izby Architektów RP;
- Edyta Dawidziak – Miejski Konserwator Zabytków w Rzeszowie;
- Ewa Ciebień-Barańska – przedstawicielka Biura Architekta Miasta Rzeszowa, członkini Zarządu TUP Oddział Rzeszów.
Podsumowanie
Projekt był okazją do połączenia wiedzy akademickiej z praktyką zawodową i spojrzenia na miasto z perspektywy jego mieszkańców. Pokazał, że świadome kształtowanie przestrzeni powinno opierać się nie tylko na analizach urbanistycznych, ale również na dialogu oraz rzeczywistych potrzebach użytkowników.
Dziękujemy Towarzystwu Urbanistów Polskich – Oddział Rzeszów, zaproszonym ekspertom oraz wszystkim mieszkańcom, którzy podzielili się swoimi opiniami i wzięli udział w badaniach!
